Startmotor, startrelais en bendix scooter: storing zoeken

Er gebeurt niets als je op de startknop drukt. Of je hoort een klik en verder niets. Of de startmotor loopt wel, maar het blok draait niet mee. Drie storingen in dezelfde keten; de multimeter wijst uit welke.

Hoe de startkring werkt

De startknop schakelt de startmotor niet zelf: die trekt tientallen ampères en krijgt zijn stroom via dikke kabels rechtstreeks van de accu, met een relais als schakelaar ertussen.

Stuurstroom — accu, hoofdzekering, contactslot, remhendelschakelaar, startknop, relaisspoel. Op vrijwel elke scooter met e-start start hij alleen met een remhendel ingeknepen: die schakelaar zit hierin.
Hoofdstroom — pluskabel van de accu naar het relais, relais naar startmotor, massakabel terug naar het blok.
Mechanisch — de startmotor drijft via een bendix (een tandwiel met vrijloop) de tandkrans op de krukas aan; die vrijloop voorkomt dat de aangeslagen motor de startmotor meesleurt. Bij Minarelli- en Piaggio-tweetakt zit die krans aan de variateurkant achter het transmissiedeksel; bij een GY6 lopen tussentandwielen naar een startvrijloop achter het vliegwiel.

Symptoom en waarschijnlijke oorzaak

Niets, ook geen klik — lege accu, doorgebrande hoofdzekering, remlichtschakelaar of startknop.
Eén klik, verder niets — het relais trekt aan maar laat geen stroom door: te lage accuspanning of ingebrande contacten.
Relais klikt, startmotor blijft stil — startmotor, massa of de dikke kabel ertussen.
Startmotor draait vrij rond — de bendix grijpt niet aan: vrijloop versleten of tanden afgebroken.
Ratelen tijdens het starten — afgesleten tanden op bendix of krans, of een verzwakte bendixveer.

Meten met de multimeter

Meter op gelijkspanning, bereik 20 V, zwarte probe aan accu-min. De waarden zijn vuistregels voor een 12V-loodaccu, geen modelspecificatie.

Meet de accuspanning met het contact uit: geladen staat hij rond 12,6 V. Onder 12,0 V eerst laden en laten testen.
Laat de probes staan, knijp een remhendel in en druk op start. Zakt hij onder ongeveer 10 V, dan is de accu of een aansluiting de oorzaak.
Meet de hoofdzekering bij de accubak op doorgang. Vervang alleen door dezelfde ampèrewaarde; de kleur van insteekzekeringen is genormeerd (10A rood, 15A blauw, 20A geel, 30A groen). Een zwaardere verplaatst de schade naar de bedrading.
Knijp elke remhendel apart in: brandt het remlicht? Zo niet, is die schakelaar verdacht. Op veel scooters is hij tegelijk de startonderbreker, en dat contact kan open zijn terwijl het remlicht nog brandt.
Contact aan, rem in, knop ingedrukt: meet op het dunne stuurdraadje van het startrelais. Daar hoort boordspanning te staan; blijft het nul, dan zit de fout vóór het relais.
Meet, knop nog ingedrukt, op de dikke relaisklem aan de startmotorkant. Bijna accuspanning betekent dat het relais doorschakelt; nul of een paar volt wijst op ingebrande contacten.
Meet tijdens het starten tussen accu-min en blank metaal op het blok: vrijwel 0 V. Enkele tienden of meer is een slechte massa, die hetzelfde beeld geeft als een defecte startmotor.

Spanning op de startmotor, massa goed en hij draait niet: startmotor. Loopt hij wel en staat het blok stil: bendix. Met een kickstarter kun je doorrijden zolang je zoekt, mits de ontsteking niet aan de accu hangt: een AC-CDI vonkt op de stator, een DC-CDI hangt aan de accu.

Startmotor vervangen

Neem eerst de minkabel van de accu los: de kabel naar de startmotor staat altijd onder spanning, ook met het contact uit.

Kabel — moer van de klem los, kabel opzij leggen.
Bouten — twee, soms drie. Trek de startmotor recht uit de opening en wrik niet: het tandwiel moet vrij naar buiten komen.
O-ring — die dicht de doorvoer naar het blok af. Vervang hem altijd; plat of vergeten geeft een olielek.
Terug — recht in de opening, bouten gelijkmatig op de waarde uit het handboek van je model, kabel vast, massapunt schoon.

Bendix vervangen

Bij een tweetaktblok gaat het transmissiedeksel eraf, bij een GY6 het linker motordeksel; kijk vooraf in de explosietekening van je model. Leg de delen op volgorde en let op welke kant van het vrijlooptandwiel naar buiten wijst: andersom gemonteerd loopt hij juist in de aandrijfrichting vrij en grijpt hij nooit meer aan. Controleer de tanden van de krans mee: aangetast slopen ze een nieuwe bendix zo weer. Veer en lagerbus erbij als je model die los heeft, licht invetten, deksel terug met nieuwe pakking.