Carburateur afstellen op je scooter of brommer

Een goed afgestelde carburateur loopt stationair rustig door en trekt zonder gat op. Het gaat om twee schroeven: één voor het stationaire toerental, één voor het mengsel. Hieronder lees je welke twee je hebt en hoe je warm afstelt, op de gangbare Dell'Orto PHVA/PHBN, Bing, Keihin-CVK en Chinese GY6-carburateurs, 2T en 4T.

Eerst de oorzaak wegnemen, dan pas draaien

Afstellen is het sluitstuk, niet de reparatie.

• Vuil luchtfilter — hij loopt vet, en stel je dat weg dan staat hij na de schoonmaakbeurt te arm. Eerst schoonmaken of vervangen, zie luchtfilter en carburateur schoonmaken.
• Valse lucht — een gescheurd aanzuigrubber of een losse klemband laat lucht buiten de carburateur om binnen en houdt het stationair hoog. Zoek scheurtjes in de plooien.
• Verharste benzine of een verstopte sproeier — daarop loopt hij slecht, niet op je afstelling.
• Versleten bougie — vervang die eerst; de kleur van het isolatievoetje is daarna je mengselcontrole, zie de juiste bougie kiezen.

Welke twee schroeven zitten erop

De gasklepstopschroef (in de catalogus 'stelschroef stationair') houdt de gasschuif of gasklep een fractie open: indraaien geeft een hoger stationair toerental; meer doet hij niet. De tweede schroef regelt het mengsel bij gesloten en net geopende gasklep; zijn positie verraadt welke je hebt:

• Vóór de gasklep, aan de luchtfilterkant — een luchtschroef. Hij knijpt lucht af: indraaien is rijker, uitdraaien armer. Gangbaar op Dell'Orto PHVA, PHBN en PHBG en op Bing.
• Achter de gasklep, aan de inlaatkant — een mengsel- of brandstofschroef. Hij knijpt brandstof af: indraaien is armer, uitdraaien rijker. Gangbaar op Keihin-CVK en op veel Chinese 4T-carburateurs.

De verkeerde kant op draaien is de klassieke fout.

De basisinstelling

Draai de mengselschroef voorzichtig in tot een lichte aanslag en niet verder: punt en zitting zijn zacht messing en een aangedraaide schroef maakt zijn eigen groef. Draai hem daarna terug, het aantal slagen dat het werkplaatshandboek noemt — gangbaar 1 tot 2,5 slag, en 1,5 slag is zonder opgave een bruikbaar vertrekpunt. Tel in kwartslagen.

Stap voor stap

1. Rijd hem warm of laat hem vijf tot tien minuten draaien; koud afstellen geeft een verkeerde waarde. Middenstandaard, achterwiel vrij.
2. Zet de mengselschroef op de basisinstelling.
3. Stel met de gasklepstopschroef een toerental in waarbij hij net doorloopt en de koppeling niet aangrijpt: het achterwiel staat stil.
4. Draai de mengselschroef in stapjes van een kwartslag één kant op en wacht telkens vijf tot tien seconden; het toerental reageert vertraagd.
5. Loopt hij sneller, ga door tot het toerental niet verder stijgt; zakt hij meteen, ga dan vanaf je beginpunt de andere kant op. Het hoogste en gelijkmatigste toerental is je afstelling — op een tweetakt houden veel monteurs een achtste slag aan de rijke kant aan.
6. Het stationair is nu opgelopen; zet het terug met de gasklepstopschroef, gangbaar rond 1.500 tot 2.000 tpm bij scooters, achterwiel stil; het handboek geeft jouw waarde.
7. Herhaal stap 4 tot en met 6 één keer; het optimum verschuift een fractie.
8. Controleer: gas snel open moet zonder gat oppakken, bij loslaten zakt het toerental vlot terug. Kijk na een blokje rijden naar de bougie: lichtbruin goed, roetzwart te rijk, spierwit te arm.

Symptoom en richting

• Sputteren of een gat bij gas geven — te arm bij kleine gasopening: rijker, dus luchtschroef in of mengselschroef uit.
• Ploffen in de uitlaat bij gas dicht — te arm stationair, of valse lucht bij de uitlaatflens; controleer die eerst.
• Stationair blijft hoog hangen — meestal valse lucht of een te strakke gaskabel, pas daarna de stopschroef.
• Afslaan voor het stoplicht — stationair te laag of te arm: stopschroef een kwartslag in, dan opnieuw de piek zoeken.

Wat je niet met de stelschroef oplost

• Overlopen — benzine uit de overloopslang, een natte bougie en benzinelucht bij stilstand komen van een lekkende vlotternaald of verkeerd vlotterniveau, niet van je afstelling.
• Slecht warm lopen — blijft hij vet lopen met een zwarte bougie, kijk dan naar de choke. Een elektrische choke of bystarter, gangbaar op CVK- en 4T-carburateurs, hoort na het opwarmen te sluiten; blijft hij open, dan verrijkt hij permanent.
• Sproeiers en naaldpositie — die bepalen het mengsel bij half en vol gas: afstemming, geen afstelling. Hersproeien hoort bij een gewijzigd blok of een andere uitlaat, zie scooter opvoeren; andere sproeiers om een afstelfout te verbergen maken het alleen moeilijker vindbaar.

Direct de juiste onderdelen

Bekijk de stelschroeven voor lucht en stationair, de losse carburateurdelen (vlotternaalden, revisiesets), de sproeiers, de aanzuigrubbers, de luchtfilters, de chokes en bystarters en complete carburateurs, en filter links op je merk en model. Start hij helemaal niet, loop dan de checklist af. Meer in scooteronderhoud en de FAQ.